Τι περιμένουμε να δούμε από τον Bob Mould σε Αθήνα & Θεσσαλονίκη

Μιλώ για έναν άνθρωπο που από τα τέλη των 70s κι όλη τη δεκαετία του ’80 έγραψε με αίμα και μελωδίες μια δοξασμένη σελίδα της αμερικανικής Ηardcore/punk/alternative μυθολογίας. Στους Hüsker Dü, με τον Grant Hart και τον Greg Norton, όχι απλώς εκτίναξαν τη βία της ταχύτητας — την έντυσαν με τραγουδιστικό, ψυχεδελικό και σχεδόν ποπ ιστό από κάποια στιγμή και μετά · το Zen Arcade, το New Day Rising και το Flip Your Wig δεν ήταν απλές δισκογραφικές κυκλοφορίες, ήταν χειρονομίες επαναπροσδιορισμού ολόκληρου του είδους και statement στην πορεία της μανιασμένης κιθαριστικής αρμάδας, του Punk και του Hardcore (ειδικά στο Land Speed… και στο αριστούργημα του Zen Arcade!). Το Celebrated Summer και το Makes No Sense at All είναι κομμάτια που, όταν ακουστούν σήμερα, σε ρίχνουν πίσω στην εποχή που το punk ήθελε να γίνει κάτι πιο ανθρώπινο, πιο ευαίσθητο, και δεν φοβόταν την ομορφιά και τη σαγήνη της τρυφερότητας. Ο Mould ήταν πάντα ο τύπος που ένωνε το σπασμωδικό riff με μια μελωδία που σε έκανε να κλαίς όταν δεν είχες ιδέα γιατί!

Και ύστερα ήρθε η μετάβαση: ο Bob πήρε την κλίση του θορύβου και την έστρεψε σε πιο “καθαρά” ηχητικά μονοπάτια. Το Workbook και ειδικά το See a Little Light — ένα τραγούδι που έγινε τίτλος στη μνήμη του και στο βιβλίο του — έδειξαν έναν τραγουδοποιό που δεν εγκατέλειπε την ένταση· την αναζήτησε σε άλλες τονικότητες, πιο καθαρές, πιο ευάλωτες. Το See a Little Light δεν συνιστούσε κάποιου είδους “προδοσία”· ήταν η  επιβεβαίωση ότι ο ίδιος δημιουργός μπορούσε να σε πληγώσει τόσο με ένα ακουστικό ακόρντο όσο και με μια τοίχου-θορύβου κιθάρα.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 ο Mould ίδρυσε τους Sugar (προλάβαμε και τους είδαμε αυτούς στο εξωτερικό ευτυχώς!) — και το Copper Blue ήταν σαν να άφησε έναν καθρέφτη απλωμένο ανάμεσα στον θόρυβο και τη μελωδία. «If I Can’t Change Your Mind», «Helpless», «Hoover Dam» — τραγούδια που έφτιαχναν γέφυρες ανάμεσα στη σκληρότητα και στην pop έξαρση, και που έβαλαν το όνομά του στα ραδιόφωνα χωρίς να χάσει την αξιοπρέπεια του underground. Το 1992 ο δίσκος αυτός έγινε σημείο αναφοράς για μια νέα, σκληραγωγημένη μελωδικότητα.

Αν αναπολήσω συναυλίες — και το κάνω σαν να ξεψαχνίζω φωτογραφίες σε ένα κουτί που μυρίζει παλιό  ξύλο, τσιγάρα, αλκοόλ και… εσωτερικά ταξίδια — βλέπω μικρούς χώρους στα τέλη των 80s, όπου οι Husker Dü ξεσπούσαν με την αφέλεια ανθρώπων που δεν υπήρχε περίπτωση να συμφιλιωθούν με τη ραδιoφωνική μετριότητα. Θυμάμαι τη σκηνή να τρέμει ως την τελευταία σειρά, και το κοινό να μην ξέρει αν θα τραγουδήσει ή θα χορέψει ή θα κλάψει· όλα αυτά σ’ ένα ίδιο κύμα. Αξέχαστη εμπειρία ειδικά για νεώτερους ανθρώπους σαν αυτούς που αντανακλούσαν τα είδωλα μας στους καθρέφτες του τότε. Και στις αρχές των 90s, οι Sugar, με την πιο «καθαρή» παραγωγή, ήταν εκεί για να σου δείξουν ότι η ωριμότητα δεν χρειάζεται να είναι ήπια· μπορεί να χτυπάει με τον ίδιο τρόπο, αλλά πιο κοφτά, πιο ακριβώς. Αυτές οι μνήμες δεν είναι νοσταλγία· είναι αποδείξεις ότι ο Mould έμαθε να μεταμορφώνει την οργή σε μέτρο.

Στο Gazarte περιμένω να ακούσω ένα πρόγραμμα που θα τρέχει σαν καλώδιο ανάμεσα σε δεκαετίες: κομμάτια από τους Hüsker Dü — Hardly Getting Over It, Celebrated Summer, ίσως το Makes No Sense at All — να μπλέκονται με Sugar επιθέσεις (If I Can’t Change Your Mind, Helpless) και με solo στιγμές όπου το See a Little Light θα λειτουργήσει ως μικρό διαμάντι που καίει αργά. Ο Mould τελευταία περιοδεύει με solo electric sets — κι αυτό σημαίνει ότι ο ήχος που θα φτάσει στον καθένα θα είναι απλός, άμεσος, χωρίς φτιασίδια. Το τραύμα και η ανακούφιση του ίδιου ανθρώπου, πάνω σε μια κιθάρα και με τη φωνή του να μην κρύβει τίποτα- αλλά ούτε εμείς θα μπορούσαμε να κρυφτούμε μπροστά της.

Αυτό που πάντα με συγκινεί στον Mould — και πιστεύω θα συγκινήσει και όσους θα βρεθούν στο live — είναι η ηθική της μουσικής του: δεν πρόκειται για ρετρο-συναυλία, δεν πρόκειται για παλιό υλικό ως εξάρτημα. Πρόκειται για έναν δημιουργό που, όπως έγραψε και στο βιβλίο-εξομολόγησή του, δεν φοβάται να αντιμετωπίσει το παρελθόν, τον εαυτό του και τις παραμορφώσεις της επιτυχίας. Η πορεία από τον οδοστρωτήρα των Hüsker Dü, στη στοχαστική σιωπή του Workbook, στην εκτυφλωτική pop των Sugar και πάλι πίσω στην ωμή, ηλεκτρική απλότητα — όλα είναι μια συνεχής ψηλάφηση της αλήθειας.

Θα υπάρξουν στιγμές που το κοινό θα αναπνεύσει συλλογικά — όταν μια μελωδία βγει ξεκάθαρη πάνω από τα feedbacks — και στιγμές που η φωνή του Mould, τραχιά αλλά σαφής, θα σε αναγκάσει να παραδεχτείς πράγματα για τον εαυτό σου. Είτε είσαι φαν από τα 80s, είτε απέκτησες την πίστη σου με το Copper Blue, είτε έχεις ακούσει μόνον ένα single σε ατέλειωτες νύχτες, η αίσθηση θα είναι ίδια: ότι μπροστά σου βρίσκεται ένας καλλιτέχνης που δεν προδίδει. Δεν πουλάει συναισθήματα· τα δίνει πίσω. Θα τον ακούσεις να παίζει riffs που θυμίζουν ότι το rock μπορεί να είναι αδυσώπητο και παράλληλα τρυφερό. — Σαν να σε χτυπάνε και μετά να σου δίνουν επίδεσμο.

Και υπάρχει κάτι ρομαντικό αλλά και βρώμικο σε όλη αυτή την υπόθεση: ο Bob Mould είναι ο αντί-ήρωας της μουσικής που θέλει να είναι «καθαρή». Η μουσική του είναι ρομαντική με την έννοια που αγαπάει τα ανορθόδοξα σώματα, τις ανεπιτήδευτες φωνές και τις στιγμές που μοιάζουν να συμβαίνουν χωρίς πρόβα. Είναι underground ρομαντισμός — ρομαντισμός που μυρίζει χώμα, ιδρώτα και την αίσθηση ότι κάτι αληθινό μόλις συνέβη.

Ένα τελευταίο: όταν θα βγεις έξω από το χώρο όπου θα εμφανιστεί, κρατώντας την υπόλοιπη νύχτα σαν δίσκο στο χέρι, θα νιώσεις πως είδες έναν άντρα που έμαθε να σκέφτεται στη σκηνή και να μην καταφεύγει στη συμπεριφορά του νεαρού που κάποτε ήταν. Και όμως — παρά την ωριμότητα — η φωτιά δεν έχει σβήσει. Απλώς καιγόμαστε με πιο καθαρή φωτιά.

Πάρε ένα φίλο σου ή και όχι, ξεκίνα για τη συναυλία, μη περιμένεις από κανέναν να σου παράσχει νόημα· ο Mould δεν θα σου το δώσει. Θα σου δώσει ήχο, ιστορία και μια μικρή, αμείλικτη αλήθεια. Και αν η Αθήνα χρειάζεται ακόμα τέτοιες νύχτες — μικρές, έντονες, προσωπικές — τότε αυτή η συνάντηση με τη μουσική του Mould  θα είναι το είδος της ανάμνησης που σε κρατάει ζωντανό όταν τα φώτα σβήνουν.

Γιάννης Ραουζαίος